ÇOCUK
FİZYOTERAPİSTLERİ
DERNEĞİ
Tarih : 7/29/2014Anasayfa

Kurslar

Etkinlikler

Çocuk Fizyoterapisti Kimdir?

Haberler / Duyurular

Iletisim

Hukuk Köşesi

ÜYE GİRİŞİ

Hatırla

ETKİNLİK TAKVİMİ

Temmuz 2014
Pt Sa Çr Pr Cu Ct Pz
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31

Ana Sayfa > E-Kütüphane » Makaleler » Dogumsal kol sinirinin zedelenmesi

Dogumsal kol sinirinin zedelenmesi


Gönül ister ki hiçbir bebekte özür olusmasin, ama buna ragmen maalesef çocuklari etkileyen özür nedenlerinin oldukça fazla oldugunu görmekteyiz.

Çocuk özürlerinde, erken teshis ve rehabilitasyon özürlü çocuklarin bagimsiz yasama dönmesine olanak vermekte, aileleri psiko-sosyal yönden desteklemektedir.

Brakial Pleksus, üç büyük dal halinde seyrederek, tüm kürek kemigi, omuz ve kol kaslarinin hareketini ve duyusunu saglayan büyük bir sinir toplulugudur. Zedelenmesi durumunda kürek kemigi, omuz, dirsek, el bilegi, el ve parmak kaslari etkilenecektir.

Zedelenmenin siddeti farkli olmaktadir. Sinirin zedelenen bölümlerine göre çalismayan veya etkilenen kaslar degisik olacaktir.

Dogum sirasinda zedelenmesi “Obstetrik (Dogumsal) Brakial Pleksus zedelenmeleri" olarak adlandirilir.

Brakial Pleksus, makat gelisli dogumlarda gövdenin ve boynun yana asiri egilmesi ile sinirlerde olusan çekilme sonrasi, bastan gelen dogumlarda ise omuzlarin disari çikisi sirasinda basin ve boynun asiri yana egilmesi ile sinirlere uygulanan traksiyon sonrasi, dogum agirligi büyük, pelvise göre iri ve kafasi büyük bebeklerde olusabilir.

Obstetrik zedelenmeler 3 gruba ayrilabilir.

-5 ve 6. servikal köklerin etkilendigi Erb Duchenne üst seviye paralizisi,

-Servikal 8 ve Torakal 1 köklerinin etkilendigi Klumpke paralizisi,

-Tüm kolu içine alan paralizi (felç),

Brakial Pleksus zedelenmesinin erken fark edilmesi ve teshisi, bebeklerde hareket azliginin ilk haftalarda çok göze batan bir semptom olmamasi nedeniyle çogunlukla mümkün olmamaktadir. Dogum sonrasi, kadin dogum ve neonataloji uzmani hekimler tarafindan Brakial Pleksus zedelenmesi oldugu düsünülen bebekler, pediatrik nöroloji uzmanina sevk edilmeli ve hemen fizyoterapi ve aile egitimi baslatilmalidir.

Erken teshis ve rehabilitasyonun önemi açisindan;

Taburcu olana kadar fark edilemeyen bebeklerde ailelerin bu olayi fark ederek bebeklerini doktora götürmelerini saglayacak bazi noktalari açiklamak istiyorum;

Bebegin her iki kolunu esit hareket ettirememesi,

O taraf kolda renk degisikligi ve sislik,

Kiyafetlerini giydirirken o taraf kolun giydirilmesinde zorluk,

Yikama sirasinda o taraf kol kaslarinda hissedilen yumusaklik,

Kucaga alinirken bebegin o taraf kolunun kaymasi, tespit etmede zorluk.

O taraf elin yumruk yapilamamasi ( bebeklerde ilk bir aya kadar devam eden elin sikica yumruk yapilmasindan ibaret olan yakalama refleksi, olmasi gereken bir reflekstir), parmak uzatilinca kavranmamasi,

Köprücük kemigi üzerinde tek tarafli sislik,

Daha büyük bebeklerde (1 ay ve sonrasi);

Elin agza götürülememesi,

Cisim ve oyuncaklarin hep tek elle kavranmasi,

Yüzükoyun yatirildiginda o taraf kolunu disariya çikaramamasi

Oturma dengesinin geç gelismesi ve etkilenen kol tarafina bebegin düsme egilimi,

 

Bu gibi durumlarda ailenin bebegi hemen kendi çocuk doktoruna ve gerekirse pediatrik nörologa ve ortopediste götürmesi gerekmektedir.

Brakial Pleksus tedavisi; cerrahi + fizyoterapi yada yalnizca fizyoterapi olarak ikiye ayrilabilir.

Ameliyat gerekip gerekmedigine ileri tetkiklerle karar verilir. Ama cerrahi girisim yapilsa da yapilmasa da fizyoterapi uygulamalari çok önemlidir. Cerrahi yapilacak vakalarda ekip çalismasi önemlidir ve ameliyat öncesi de rehabilitasyon programi sonrasinda oldugu gibi devam etmelidir.

Ben sizlere meslegim geregi yalnizca fizyoterapi rehabilitasyon yaklasimlarindan ve tedavi sirasinda ailelerin dikkat etmesi gereken önemli durumlardan bahsetmeye çalisacagim.

Fizyoterapi-Rehabilitasyon:

 

Brakial Pleksus zedelenmelerinde iyilesme ilk 6 ay içerisinde en iyi sekilde görülür, bununla birlikte iyilesme;

* Sinir zedelenmesinin siddetine,

* Tipine,

* Erken ve uygun cerrahi girisime,

* Erken baslanan rehabilitasyona,

* Ekip çalismasina.,

* Ailenin aktif olarak rehabilitasyona katilmasina baglidir.

Dogumdan hemen sonra teshis konulabilen vakalarda kolu, sinirde ve çevre dokularda olusan ödem ve olasi kanama nedeniyle 1-2 hafta dinlendirmek gerekir. Eger köprücük kemiginde bir kirik ve zedelenme söz konusu ise dikkat edilmelidir. Ilk 2 hafta sinir üzerine gerilimi önlemek amaciyla kol sarkik vaziyette tutulmamali, kol hafif yanda ve dirsek hafif bükük tutulmalidir. Bu dönemde cihaz önerilmemektedir. Eski yillarda bu dönemde kol 90 derece yanda ve disa dönük tam tespit yapilirdi. Son literatür çalismalari, siki ve kati bir tespitin omuz ve kol eklemlerinde sertlikler ve omuz çikiklarina yol açabilecegini vurgulamaktadir.

2 haftadan sonra genis bir fizyoterapi degerlendirmesinden sonra egzersiz uygulamalarina baslanmalidir.

Egzersizlerin amaci,

Kaslarin zayiflamasi ve uzun süreli hareketsizlige bagli kaslarda olusacak bozukluklarin önlenmesi,

Eklem açikliginin devaminin saglanmasi ve sertliklerin önlenmesi,

Bebegin motor gelisim geriliklerinin önlenmesi,

Kol ve elin fonksiyonel kullanimin saglanmasi,

Omuz çikiklari ve kas yaralanmasini önleyecek pozisyonlarinin saglanmasidir.

Egzersizler ailelerin düzenli yapmalari amaciyla her alt degisimi sonrasi olarak tavsiye edilir. Hareketler gün içinde her alt degisiminde yapilacak kadar fazla olmalidir. Pozisyonlama, kol kas ve eklemlerine yönelik uygulanacak hareketler kadar önemlidir.

Bu dönemde bebegin kucaga alinmasi, kiyafet degisimi ve yikanmasi sirasinda kolun sarkmasi önlenmeli, sirt üstü yatis bu devrede tercih edilmeli, yatis sirasinda kol yukarda bahsettigim sekilde hafif yanda, dirsek biraz bükük tutulmalidir. Bu pozisyon omuz ve kol altina konulacak ince ve küçük bir yastik ve bebegin zibininin kolunun gögüs üzerine tespiti ile saglanabilir. Bebegin kiyafetlerinin giyiminde etkilenen kolu önce giydirilir, buna karsin sonra çikarilir. Kol evi dar, siki, giyimi zor kiyafetlerden kaçinilmalidir. Hareketler oda sicakligi saglanabildigi ölçüde bebek çiplak iken yapilmali, duyu girdisi ve kol farkindaligini artirmak için hareketler öncesi bebek losyonlari kullanilarak, fizyoterapistin gösterecegi masaj yapilmalidir.

Ileriki dönemlerde fizyoterapi uygulamalari, kolun tüm kas ve eklemlerine yapilan hareketler yaninda her iki kolu da içine alarak yapilan hareketler, yan ve yüzükoyun pozisyonda kürek kemigi ve kol hareketleri, bas kontrolü, ön kollar ve eller üzerinde durma, oturma, emekleme gibi motor gelisimi içeren aktiviteleri de içermelidir.

Egzersizlerin yani sira gerekli durumlarda cihaz ve elektroterapi, is ugrasi tedavisi gibi farkli fizyoterapi uygulamalari da gerekebilir.

Düzenli kontrollerin ilgili doktor ve pediatrik fizyoterapist tarafindan yapilmasi gerekir.

Özetle, dogum sirasinda olusan ve kolun fonksiyonlarini etkileyerek çocugun ilerde kolunu kullanamamasi ve diger hareketlerde bozuklugu yaratan Brakial Pleksus zedelenmelerinde erken teshis, uygun tibbi müdahale, erken rehabilitasyon ve aile egitimi çok önemlidir.